Het op 6 november verschenen Cybersecuritybeeld Nederland 2026 laat zien dat de capaciteiten en activiteiten van statelijke actoren en cybercriminelen toenemen. De digitale weerbaarheid van Nederlandse organisaties groeit echter niet in hetzelfde tempo. Volgens de NCTV vergroot deze scheefgroei de kans op maatschappelijk ontwrichtende spionage, datadiefstal, sabotage en uitval van digitale processen en vormt zij daarmee een ernstig risico voor de nationale veiligheid.  

AI verkort de reactietijd 
Volgens de NCTV helpt AI cyberactoren om verborgen kwetsbaarheden te vinden en vervolgens binnen korte tijd malware te ontwikkelen. Kwaadwillenden kunnen daarmee sneller en op grotere schaal aanvallen uitvoeren. Daar blijft het niet bij: AI vervult ook een steeds grotere operationele rol in de malware zelf.

De NCTV constateert dat de tijd tussen ontdekking en misbruik van kwetsbaarheden in de afgelopen jaren is afgenomen van dagen naar soms enkele uren. Organisaties hebben daardoor steeds minder tijd om patches te testen en door te voeren. De time-to-patch moet volgens de NCTV dan ook drastisch omlaag.

Voor CIO’s en CISO’s is dat een belangrijk signaal. De vraag is niet alleen of de beveiligingsmaatregelen op orde zijn, maar ook of governance, processen en besluitvorming snel genoeg functioneren voor een dreigingslandschap dat voortdurend versnelt. 

Bestuurders zijn aan zet
De NCTV legt nadrukkelijk een verantwoordelijkheid bij bestuurders. Veel organisaties hebben hun basismaatregelen nog onvoldoende op orde. Ook bestuurlijk eigenaarschap, prioritering en oefening blijven achter.

Die analyse sluit direct aan bij de koers van CIO Platform Nederland. Wij benadrukken al langer dat cybersecurity een strategisch bestuursvraagstuk is. Daarnaast moeten organisaties bouwen aan weerbare ketens en kunnen vertrouwen op veilige producten en diensten. Leveranciers moeten beveiliging en compliance vanaf het ontwerp meenemen en hun producten en diensten gedurende de volledige levenscyclus ondersteunen. Dat vraagt om aantoonbare naleving en passende certificering.

Geen organisatie kan dit alleen
Juist rond AI wordt samenwerking steeds urgenter. Daarom steunt CIO Platform Nederland Prometheus, een initiatief van Digital Holland waarin bedrijven, kennisinstellingen en overheidsorganisaties werken aan collectieve en marktneutrale voorzieningen voor digitale weerbaarheid.

De eerste stap is een gezamenlijke pilot om met AI kwetsbaarheden in veelgebruikte software op grotere schaal op te sporen en te valideren. De ambitie is om kwetsbaarheden sneller te vinden en te verhelpen, voordat aanvallers ze kunnen misbruiken.

De achterliggende gedachte is duidelijk: geen enkele organisatie of sector kan de snelheid van de ontwikkelingen rond AI en cybersecurity nog zelfstandig bijbenen.

Van dreigingsbeeld naar handelingsperspectief
Het CSBN is daarom niet alleen een waarschuwing. Het geeft aanleiding om op de bestuurstafel een aantal concrete vragen te bespreken: 

• Kunnen wij kwetsbaarheden snel genoeg vinden, beoordelen en verhelpen?
• Weten wij van welke leveranciers, digitale infrastructuur en ketenpartners onze kritieke processen afhankelijk zijn?
• Zijn cybersecurity en digitale continuïteit daadwerkelijk onderdeel van bestuurlijke besluitvorming?
• Oefenen wij voldoende wat er gebeurt als kritieke digitale dienstverlening uitvalt?
• Welke risico’s kunnen wij zelf beheersen en waar is samenwerking met leveranciers, ketenpartners, overheid of andere organisaties nodig?

Dat laatste raakt ook aan het werk dat CIO Platform Nederland samen met NLdigital doet rond continuïteitsrisico’s van digitale diensten. Daarbij kijken we naar relevante scenario’s, de ernst van verstoringen, de beschikbare reactietijd en mogelijke beheersmaatregelen.  

Digitale weerbaarheid blijft op de agenda
Via o.a. onze CIO Committee Information Security blijven we werken aan standpunten over cybersecurityregelgeving, certificering, ketenweerbaarheid en de praktische maatregelen die organisaties nodig hebben. Ook organiseren we kennisdeling over noodcommunicatie, waarin we verkennen hoe organisaties in contact kunnen blijven als reguliere communicatiemiddelen voor langere tijd uitvallen.

Het nieuwe CSBN onderstreept de urgentie daarvan. De digitale dreiging wacht niet totdat organisaties hun governance, processen en technologie op orde hebben. De opgave is daarom niet alleen om méér aan cybersecurity te doen, maar vooral om onze weerbaarheid sneller te laten groeien dan de dreiging.